Tom Poes strip 3 (1949).jpg
Marten Toonder (1943).jpg
Wollig.jpg
Peinzend.jpg
Schetsen (1958 modelsheet heer Bommel).jpg
Strips

Tom Poes op leeftijd

Het Nederlands Stripmuseum viert de vijfenzeventigste verjaardag van de stripfiguur met een overzichtstentoonstelling van zijn avontuurlijke kattenleven. Op de muren van de museum groeit hij op van wollig wezentje tot slanke volwassen kater. Klaas Cuperus, bestuurslid van Stichting Het Nederlands Stripmuseum en levenslang stripliefhebber, vertelt gloedrijk over Tom Poes en zijn tekenaar, wijlen Marten Toonder. “Marten Toonder schaamde zich een beetje voor zijn vroegste, kinderlijke Tom Poes-verhalen.”

De held van 177 verhalen zag voor het eerst het daglicht in 1941, in de Tweede Wereldoorlog dus. “Marten Toonder is er wel op afgerekend dat hij zijn strips liet publiceren door De Telegraaf, die fout was in de oorlog”, weet Cuperus. “Maar hij gebruikte de verhalen als een soort bovengronds verzet. De eerste strip gaat over kwade laarzenreuzen die duidelijk de nazi’s voorstellen. Ze worden verslagen door goede klompenreuzen. Dat pikten de Duitsers niet op, want het was maar een kinderstrip, maar de Nederlanders wel.” De Toonderstudio verborg een illegale pers waar verzetskranten als Trouw, Het Parool en Metro werden gedrukt. In 1944 werd De Telegraaf Toonder toch te gortig. Hij liet Tom Poes en heer Bommel letterlijk en figuurlijk onderduiken in een rioolput en verliet de krant.

Het karakter van een beer

Cuperus wijst op een collage van Tom Poes-figuurtjes. “In de eerste verhalen is Tom Poes nog rond en pluizig, dan is het nog een kinderstrip. Later worden de verhalen steeds literairder en Tom Poes dunner en gladder. Hij wordt volwassener, voor een intellectueler publiek.” De strip kwam na de oorlog terug in het gezaghebbende NRC Handelsblad, waarmee het een nieuw publiek van respectabele, extra belegen heren en dames bereikte. “Tegen die tijd schaamde Toonder zich een beetje voor die vroege kinderverhalen. Zijn stijl was geëvolueerd en hij was niet meer zo trots op de oude strips.”

Tom Poes staat vaak in de schaduw van zijn volumineuze vriend, de waarde heer Olivier B. Bommel (een heer van stand, als je begrijpt wat ik bedoel). “Misschien herkenden mensen zich beter in hem”, speculeert Cuperus. “Tom Poes is een wat kleurloos figuurtje. Hij doet niets fout. Olivier B. Bommel haalt rare fratsen uit, door zijn naïviteit komt hij steeds in de problemen waaruit Tom Poes hem moet redden. Hij is een echt karakter.” De sympathieke beer is dan ook volop aanwezig in de ruim opgezette tentoonstelling.

De Pieplaaider

“In 1986 vond Toonder het wel mooi geweest. Hij was ver in de zeventig en stopte ermee. Hij wilde ook niet dat iemand anders in zijn geest verder zou gaan met de strips.” Dat betekent niet dat Tom Poes uit de openbaarheid verdween. Hij en zijn vriend hadden zich genesteld in de Nederlandse harten en leefden ook op respectabele leeftijd door in de Donald Duck, een musical, een tekenfilm en een eenmalige heruitgave van alle verhalen. De tentoonstelling heeft documentatie van elke periode in het leven van de listige kat: van kinderfoto’s in de vorm van oorspronkelijke tekeningen en schetsen van Toonder tot video’s van zijn latere film- en theateroptredens. Voor onze eigen provincie trad Tom Poes eind vorig jaar ook naar voren in een Groningse vertaling door Marten van Dijken: De Pieplaaider.

“Bij de kinderen van nu is Tom Poes niet meer zo bekend. Ze zijn er niet mee opgegroeid.” Cuperus vindt dat duidelijk spijtig als hij de ruimte rond kijkt. Tom Poes staart hem doordringend aan, één wenkbrauw sceptisch opgetrokken. Maar wij zijn hem niet vergeten, toch? Zomermiddagen met waterijsjes en de Donald Duck, anyone? Echt een dag voor avonturen.

De tentoonstelling ‘Tom Poes 75 jaar’ is nog te zien tot 9 september in Het Nederlands Stripmuseum.

 

Tekst: Annejet Fransen
Beeld: Het Nederlands Stripmuseum

 

Activiteiten bij dit item

Gerelateerde verhalen

Cookieverklaring

Deze website maakt gebruik van cookies om je websitebezoek ‘slimmer’ te maken en omwille van statistieken.
Meer weten? Lees onze cookie-verklaring of pas je instellingen aan.

Deel nu:
Scroll To Top