20190210_124451.jpg
Interview

INGREEP (2): Er schuilt meer achter de QR-code-tegels

Timeline Gallery | Interventie

Na een avontuurlijke zoektocht door de stad aan de hand van QR-code-tegels, besloot een van onze redacteuren dit verder uit te diepen. Ze kwam terecht bij SIGN, projectruimte en mediator van onder andere het Space Invaders-project. Kunstspot sprak Marie-Jeanne en Ron, over angst of ongemak, om twee uur ‘s nachts op een dak staan en de rol van kunst in de publieke ruimte.

 

De Timeline Gallery werd opgezet door SIGN, Lectoraat Image in Context (Minerva) en DesignArbeid. Deze drie organisaties werkten samen om elf kunstenaars de kans te geven een interventie (‘ingreep’) te ontwikkelen rondom het thema ‘angst in de publieke ruimte’. Zo organiseerde het lectoraat vorig jaar zogeheten Lunch Lectures om het theoretisch kader aan te vullen, verzorgde DesignArbeid een basis voor mediastrategieën rondom de interventies en speelde SIGN de rol van mediator en ontwikkelaar. Op dit moment zijn vier van de zeven interventies uitgevoerd, waarvan er één de QR-code-tegels als uitwerking heeft.

 

Ik deed de Space Invaders-opdrachten, waar ging dat over?

Marie-Jeanne: "Die route gaat over het gegeven: wat is publiek, wat is privaat? Het is onderdeel van het Timeline Gallery project. Dat zijn de interventies die wij vanaf november hebben gerealiseerd - of wij… de elf kunstenaars die we hebben geselecteerd. Het thema voor deze interventies was angst en publieke ruimte."
Ron: "Ze hebben allerlei lezingen gevolgd, gesprekken gevoerd."
MJ: "Zodat ze ook begrepen wat dat dan allemaal kan behelzen. Wat is een publieke ruimte eigenlijk, en hoe zit dat nu in een stad? Er waren ook lezinggevers die uit Turkije of Israël kwamen, en je kan begrijpen dat daar de publieke ruimte totaal anders is en dat je moet oppassen wat je doet."

 

Tijdens deze lunch lectures werd er een livestream opgezet met Kampala (Uganda). De reden daarvoor was dat er in Uganda ook interventies in de publieke ruimte worden gehouden, maar onder andere omstandigheden:
R: "Het mag niet."
MJ: "Ja het mag niet. Dus de kunstenaars zoeken naar mogelijkheden zodat het toch legaal lijkt en bijna dienstverlenend is."
R: "Het gebeurt daar in en vanuit een bepaalde community..."
MJ: "...en daar wordt het dan ook geaccepteerd. Waardoor je ‘veilig’ bent, of beschermd." R: "Ze brengen het wel naar buiten, maar wel vanuit die groep."

Zodat je een soort achterban hebt?
R & MJ: "Ja, ja."

En dat hebben wij hier niet? 
R: "Hier wordt dat minder gedaan. Het kan natuurlijk. Maar als kunstproject zit het hier vaker zo dat het kunstwerk naar een community wordt gebracht. Hier is het soms ook gewoon doen en zien wat er gebeurt."

 

Zoals met die Qr-code tegels? Wisten jullie dat er eentje weg is?

MJ: "Klopt! De kunstenares appte mij een week nadat de tegels waren geplaatst.  Ik vroeg haar of we dan niet een nieuwe moesten bestellen, maar daarop zei ze: “Nee nee, laat dit maar gewoon gebeuren! Want ik geef het nu aan de openbare ruimte.”"
R: "Ze plaatst ze dan ook op de grens van publieke ruimte en private ruimte. Het kan ook best zijn dat iemand zegt: ‘dit is mijn voortuin, dit wil ik niet’ en het dan weg haalt. Terwijl het officieel misschien publieke ruimte is. Dan raak je dat grensgebied."
MJ: "En dan raak je ook de angst. Zo van: “Not in my backyard!”" 
...
R: "Bijna bij al die interventies kun je je afvragen: Is dit legaal of niet? - Mag het wel of niet?"
MJ: "Niet dat we dat opzoeken, maar …"
R: "Nee precies, maar dat zit er gewoon aan vast, omdat je iets in de publieke ruimte doet. En… wie beheert dat?"

 

Maar jullie stonden wel ‘s nachts nog op een dak om de banner in het Ebbingekwartier op te hangen..!?

R: "Ja dat klopt, die hebben we tussen één en drie uur ‘s nachts opgehangen."
MJ: "Ja, want het is ook een vrije graffiti plek, en de dag daarop hadden we de opening en dan is het zonde als het besmeurd is. Dus we dachten: dan gaan we het ‘s nachts doen, want dan is er vast niemand."
R: "En het hangt er nog steeds en het is nog steeds niet besmeurd!" (Edit: het interview was enige tijd geleden, dus ik weet niet of de banner nog steeds ongeschonden is)

 

Waarom zijn deze ‘interventies’ kunst, dan?

R: "Over het algemeen worden interventies überhaupt wel als kunstvorm gezien, omdat het je opnieuw leert kijken naar een situatie, naar een bepaalde plek of een sociale situatie. En naar hoe mensen met zo’n plek omgaan. Dat is eigenlijk wat kunst vaak doet: een nieuwe invalshoek geven aan iets."
MJ: "Je kunt je opeens bewust worden van een bepaalde plek zoals je dat voorheen niet had, of je fietst er langs en denkt: hé, wat staat hier nou? Wat is dit nou? Dan kun je gaan nadenken. Bijvoorbeeld die banner: als je dat ziet dan denk je: oh. Is dit dan de toekomst? Dat is wel behoorlijk dystopisch. Je ziet zelfs nog wat wanhopige shoppers."
R: (gniffelt) "Ja die staan in het water!"
MJ: "Dus er zit ook nog wel een soort humor in. Het is op een bepaalde manier mensen waarschuwen, of juist… stil laten staan."

 

Hoe houdt dit verband met angst in de publieke ruimte?

R: "Nou ja, eigenlijk vonden we achteraf angst ook wel een beetje te sterk. Het is eerder…"
MJ: "Ongemak."
R: "Ja, ongemak. Tijdens de lezingen kwamen we de mensen tegen uit andere landen en daar is het een stuk heftiger."
Daar is het ongemak echte angst?
R: "Ja. Hier heb je het ook wel..."
MJ: "Maar het is hier misschien wat milder. Als je ergens tegen wil protesteren, dan krijg je een apart demonstratievak waar je je dingetje mag zeggen. Maar wat voor een zin heeft het dan?"
R: "Wat al de kunstenaars hier zagen, was dat alles over-gereguleerd is."
MJ: "Niks mag, niks kan."
R: "Of alles wordt ergens aan aangepast. Zelfs demonstraties zijn aan regels gebonden."
MJ: "Is dat dan nog vrijheid van meningsuiting? Bestaat dat dan nog? Kan dat nog? Je kan zeggen: Nederland is vrij, maar zo vrij is het dus blijkbaar ook al niet meer."

 

Ik vertel over mijn avonturen tijdens het scannen van de QR-codes, en dat ik toch even getwijfeld heb of ik nou wel iemands tuin in zou wandelen om de opdracht te voltooien. Er wordt hartelijk gelachen om mijn nervositeit.
R: "Ja, nou dan kom je dus precies dat gevoel tegen."
...want het was gewoon maar zwaaien, ik deed niks verkeerd. Het was zelfs heel vriendelijk!
R: "Maar het bewerkstelligt dus wel dat je het gevoel van ongemak tegenkomt. Door zo’n opdracht wel of niet uit te voeren word je ermee geconfronteerd. Als je kunst in de publieke ruimte wilt doen, dan vraagt het publiek er niet om. Als je naar een kunstruimte gaat, dan kies je er voor om kunst te ervaren. In de publieke ruimte is het voor de voorbijganger en overkomt het iedereen. Dat is een hele andere benadering, een heel ander contact dat je krijgt met kunst. Je experimenteert ook met de rol van het publiek in dat geval."

 

Wat hopen jullie dat er uit komt?

MJ: "We hopen hier uiteindelijk ook een publicatie van te maken als alle interventies geweest zijn, zodat mensen het kunnen bekijken en zien: dit kan kunst dus ook zijn."

 

Tekst & beeld: Desta Matla

 

Gerelateerde verhalen

Cookieverklaring

Deze website maakt gebruik van cookies om je websitebezoek ‘slimmer’ te maken en omwille van statistieken.
Meer weten? Lees onze cookie-verklaring of pas je instellingen aan.

Deel nu:
Scroll To Top